Яңалыклар
Ислам финанслары һәм климат: Оксфордта икътисадны саклау турында сөйләштеләр
Предприятиеләрне, шәһәрләрне һәм гаиләләрне климат куркынычларыннан саклау өчен акчаны ничек табарга? Оксфордтагы SC–OCIS түгәрәк өстәлендә шул мәсьәлә күтәрелде. Бизнес өчен максат ачык: милеккә зыянны, җитештерү тукталышларын һәм тәэмин итүдәге өзеклекләрне киметү.
2026 елның 12 сентябрендә Малайзиянең Кыйммәтле кәгазьләр комиссиясе рәисе Мөхәммәд Фаиз Азми Оксфорд ислам тикшеренүләре үзәге белән берлектә үткәрелгән 17 нче түгәрәк өстәлдә чыгыш ясады. Басылган чыгышында ул климатка җайлашу өчен акча җәлеп итүне проект нәтиҗәләрен үлчәү һәм тикшерү зарурлыгы белән бәйләде.
Ни өчен бу икътисади мәсьәлә?
Климатка җайлашу — үзгәрә торган климатның нәтиҗәләренә әзерләнү. Предприятие өчен бу җиһазларны артык кызудан саклау, бинаны чыдамрак итү яки тәэмин итүнең өзелергә мөмкин булган бер юлына бәйлелекне киметү булырга мөмкин. Болар — редакция мисаллары, очрашуда расланган проектлар исемлеге түгел.
Азми әйләнә-тирәне саклау чыгымнарын бүлешү һәм булдырмый калдырылган зыянны исәпкә алу мәсьәләсен куйды. Моның гамәли мәгънәсе: хуҗалык карарын ул булдырмый калырга ярдәм иткән югалтулар буенча да бәяләргә кирәк. Чыгыш фикер алышу юнәлешен билгели, әмма аерым предприятиеләргә акча бүлеп бирелүен расламый.
Халыкара мәгълүматлар нәрсә күрсәтә?
UNEPның 2025 елның 29 октябрендә чыккан хисабы буенча, үсештәге илләргә 2035 елда климатка җайлашу өчен ел саен 310–365 млрд доллар кирәк булырга мөмкин. Бәяләр 2023 ел дәрәҗәсендә алынган. Аерма ике исәпләү ысулы белән бәйле: чыгымнарны модельләштерү һәм милли документлардагы ихтыяҗларны бәяләү.
Чагыштыру өчен: бу илләргә җайлашу өчен бирелгән халыкара дәүләт финанславы 2023 елда 26 млрд доллар тәшкил иткән. Монда киләчәк ихтыяҗ финанслауның бер төре буенча үткән чор күрсәткече белән чагыштырыла. Бу — 2026 елдагы барлык чыгымнар турында мәгълүмат түгел.
UNEP гамәли чараларның артуын да билгели, әмма аларның чын йогынтысы турында мәгълүмат аз булуын искәртә. Корылманы төзеп бетерү һәм аның кешеләрне саклавын дәлилләү — бәяләүнең аерым этаплары.
Проект турында нинди сораулар бирергә?
Бизнес өчен әзерләнгән аерым инфраструктура күзәтүендә UNEP җайлашуны куркынычларны һәм чыгымнарны киметү белән бәйли. Редакция түбәндәге тәртипне тәкъдим итә:
- Кайсы куркынычны киметәбез? Бина, җиһаз яки тәэмин итүдәге конкрет зәгыйфь урынны атау.
- Кемне саклыйбыз? Милек хуҗасыннан тыш, эшчеләрне, яшәүчеләрне һәм кече тәэмин итүчеләрне дә исәпкә алу.
- Нәтиҗәне ничек үлчибез? Мәсәлән, тукталыш сәгатьләрен яки нәтиҗәле саклау белән тәэмин ителгән объектлар санын алдан сайлау.
- Карап тоту өчен кем җаваплы? Объектның бөтен хезмәт итү чорына чыгымнарны планлаштыру.
Бу сораулар проект әзерләү өчен кирәк. Алар һәр очракка яраклы инженерлык күрсәтмәсе түгел: урын шартларын һәм исәпләүләрне белгечләр тикшерергә тиеш.
Гадел икътисад өчен чыгымнар белән җәмгыять файдасы арасында тикшереп була торган бәйләнеш мөһим. Проект кешеләрнең һәм предприятиеләрнең зәгыйфьлеген киметсә, нәтиҗә аңа акчасын һәм хезмәтен керткән кешеләргә аңлаешлы булырга тиеш.
Чыгымнарны планлаштыру турында «Түләү календаре: акча җитмәүне алдан күрү» материалын да укыгыз.
2026 елның 15 сентябрендә басылды. Чыгыш 12 сентябрьдә ясалган; халыкара бәяләмәләрнең чорлары күрсәтелгән. Материал ачык беренчел чыганакларга нигезләнеп әзерләнде.