Sade anlatım
Başabaş noktası: giderleri karşılamak için kaç satış gerekir?
Bir atölye çok sayıda fincan sattı. Bu, kâr ettiği anlamına gelir mi? Önce malzeme, emek, iş yeri ve diğer giderlerin karşılanması gerekir. Gelirin hesaplamaya dâhil edilen giderlere eşitlendiği satış düzeyine başabaş noktası denir.
Küçük bir atölye düşünelim
Aşağıdaki rakamlar bir aylık, editörlerce hazırlanmış varsayımsal bir örnektir; gerçek bir işletmenin fiyatları değildir. Atölye aynı tür fincanları 1.000 rubleden satıyor. Satılan her fincan için malzeme, ambalaj, parça başına işçilik ve satışlarla artan diğer değişken giderler 400 ruble tutuyor.
Her satıştan sabit giderleri karşılamak üzere 600 ruble kalıyor. Bu tutar net kâr değildir.
Aylık sabit giderlerin, örnekteki üretim düzeylerinde değişmeyen 60.000 ruble olduğunu varsayalım. 60.000'i 600'e böldüğümüzde 100 fincan elde ederiz.
Yüz fincan satılınca 100.000 ruble gelir oluşur. Bunun 40.000 rublesi değişken, 60.000 rublesi sabit giderleri karşılar. Hesaba alınan kalemlerde sonuç sıfırdır. Aynı koşullarda 120 fincan satılırsa örneğe dâhil edilmeyen giderler ve vergiler öncesinde 12.000 ruble kalır.
Başlangıç için üç rakam
Seçilen dönemin sabit giderleri, birim satış fiyatı ve birim değişken gideri gerekir. Tek ürünlü modelde hesap şöyledir:
Giderleri karşılayan satış adedi = sabit giderler ÷ (fiyat − birim değişken gider).
Yöntem SBA'nın başabaş analizi rehberinde açıklanır. Fiyat değişken gideri aşmıyorsa sabit giderleri karşılayacak pozitif bir başabaş miktarı oluşmaz; sadece daha çok satmak sorunu çözmez.
İndirimi önceden hesaplayın
Hayalî atölyemizde yüzde 10 indirim fiyatı 900 rubleye düşürür. Değişken giderler aynı kalırsa fincan başına 500 ruble kalır. Artık 60.000 rubleyi karşılamak için 100 yerine 120 fincan, yani yüzde 20 daha fazla satış gerekir.
Bu, her indirime karşı bir görüş değildir. Kontrol edilmesi gereken soru şudur: ek yirmi fincan, yeni giderler yaratmadan ve çalışanları aşırı yüklemeden satılabilir mi? Ek vardiya veya daha yüksek teslimat gideri gerekiyorsa hesabı yenileyin.
Karardan önce kontrol edin
- İşletme sahibinin emeği hesaba katıldı mı? Ücretsiz kabul edilen emek gerçek maliyeti gizleyebilir.
- Komisyon, kusurlu ürün, iade, ekipman bakımı ve uygulanabilir vergiler dâhil mi? Eksikleri ekleyin; kalan tutarı doğrudan kâr saymayın.
- Gerekli satış adedi ulaşılabilir mi? Üretim kapasitesi, talebin kanıtı değildir.
- Ürünlerin satış içindeki oranı aynı kalacak mı? Fincan ve büyük vazolar farklı katkı sağlayabilir; tek formülü tüm ürünlere aynen uygulamak doğru değildir.
OpenStax yönetim muhasebesi kitabı, satış, gider ve sonuç ilişkisini açıklar. Gerçek bir karar için kendi modelinizin varsayımlarını sınayın.
Bir de ödeme zamanı vardır: müşteri ne zaman ödeyecek, tedarikçi ne zaman ödeme isteyecek? Başabaş hesabı ödeme takviminin yerini tutmaz. İşletme kâğıt üzerinde giderlerini karşılayabilir, ancak belirli bir gün nakit sıkıntısı yaşayabilir.
Bir ürün ve bir ayla başlayın. Üç rakamı kaydedin, belgelerinizle doğrulayın ve indirim senaryosunu ayrıca hesaplayın. Ekiple, kaliteyi ve çalışma koşullarını bozmadan gereken satış sayısına nasıl ulaşılabileceğini konuşun.
Kaynaklar 18 Eylül 2026'da kontrol edildi. Örnek ve sorular editörlerce hazırlanmıştır; yazı kâr vaat etmez.